“Onlar mukaddes vatan toprakları için canlarını seve seve vermişler, Çanakkale Savaşları’nın kaderini değiştirmişlerdir. Burada geçen her saniye, kullanılan her an, ölen her nefer, Türk vatan ve milletinin mukadderatını çizmiştir. Kara savaşlarına katılan ilk birlik olan 57. Alay, vatan sevgisinin ne olduğunu insanlığa göstermiştir. Bu kahraman Alayı hayranlık, minnet ve rahmetle anıyorum.”
M.Kemal ATATURK
LLOYD GEORGE "Yüzyıllar nadir olarak dahi yetiştirir. Şu talihsizliğimize bakın ki, o büyük dahi çağımızda Türk Ulusu'na nasip oldu. Mustafa Kemal dehası karşısında elden ne gelirdi"
IAN HAMİLTON “Lordlarım, biz görevimizi yaptık. binlerce mermi attık. yaptığımız hesaba göre Gelibolu yarım adasını 1 inç (2,5cm) kalınlığında bir levhayla kaplayacak kadar mermi attık. ancak ne yazık ki , karşımızda ölüme koşan bir Türk askeri ve çok iyi sevk –idare edilen bir komuta heyeti vardı. biz ne yapabilirdik. ”
CHURCHİLL “Şu an mağlubiyeti bütün damarlarımda hissetmekteyim. çok üzgünüm!... oldukça mutluydum, umutluydum. daha düne kadar Çanakkale bizimdir! diyordum. çünkü bu savaşı kazanmak için; askeri, parayı, cephaneyi, her şeyi hesaplamıştım. hepsinde çok üstündük. mutlaka yenecektik. yalnız bir tek şeyi hesaba katmamışız... mustafa kemal’i... bağrımda İngiliz gururu olmazsa, Türkleri alınlarından öpmek, onları ayakta alkışlamak isterdim.”
LORD FİSHER “Kahrolsun!... bu Çanakkale hepimizin mezarı olacak bir yer... askerlik hayatım boyunca böyle bir durumla karşılaşmadım. niçin mağlup olduğumuzu soruyorsunuz... bütün açıklığıyla geçeği bildirmek isterim: “çok cesur savaşan, mükemmel sevk-idare edilen bir ordunun ve mustafa kemal gibi dahi bir komutanın karşısında bulunuyoruz. bunu hiçbir zaman unutmayacağım. ”
LORD KİCHENER “Kaderde mağlubiyet varmış ne diyeyim, boğazım düğümlendi, daha fazla konuşamayacağım. nerden çıktın be Mustafa Kemal!.. çok mutluydum senle karşılaşmadan önce .”
AMİRAL CARDEN “Beyler! meğer gördüğümüz tatlı bir rüya imiş. anladım dostlarım, anladım... bir Türk dünyaya bedelmiş..”
* Beşerin yaptığı hiçbir savaş Çanakkale ile boy ölçüşemez.
* Bu müthiş bir savaştır ve eşi benzeri olmayan bir savaştır.
* Çanakkale Muharebeleri, bu coğrafyada yaşayan insanlığın ilk defa, bugün anladığımız anlamda "Millet mefhumunu" kavradıkları yerdir. Bugünkü varlığımızı da varoluşumuzu da bu anlamda direkt olarak Çanakkale Muharebelerine bağlıyorum.
* Türk Ulusuna, milli mücadelede başarıya ulaştıracak, güvenebileceği bir "İnsan" da kazandırdı. Peşinden koşabileceği bir isim de kazandırdı. Mustafa Kemal ismi..
* Çanakkale bir kalabalığı millet yapabilecek bir savaştır.
* Bugün dünyayı değiştirmiştir bu savaş.. Çünkü;
*Çanakkale geçilemedi, 1nci Dünya Savaşı 2,5 sene uzadı.
* Geçilemedi,8,5 milyon Avrupalı öldü.
* Geçilemedi, Rusya komünist oldu, 30 milyon insan öldü.
* Geçilemedi, Rusya Çin'i komünist yaptı 50 milyon insan öldü.
* Geçilemedi, sömürgeci Avrupa Ülkelerinin gücünden müslüman 3ncü Dünya Ülkeleri şüphe etmeye başladılar, Hindisyan, Pakistan, Bengaldeş gibi, buraları ellerinde tutma şanslarını kaybettiler,
* Geçilemedi, Avrupanın gücünden müslümanlar şüphe ettiler ve Endonezya'yı şurayı burayı ellerinden çıkardılar. Ve Dünya'yı değiştirdi.
Eğer Churchill yaşasaydı şunu derdi: Çanakkale'den geçemediğimiz için Rusya komünist oldu, Rusya komünist olduğu için bugün çatırdadı, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan gün ışığına çıktı.
* Daha Çanakkale Savaşı'nın sonuçları devam ediyor, edecektir.
Şahsi düşüncem: Zaferini yapan millet aslında zaferini bir sonraki kuşağa aktarabildiği ölçüde zafer elde etmiş sayılır. Eğer Çanakkale 1915 ile 16 yılları arasında sıkışıp kalmışsa bu konuda büyük bir eksikliğimiz var demektir. Türkiye olarak biz maalesef Çanakkale'nin sağlıklı bir şekilde coğrafyasını düzenlemedik. Onunla ilgili sanat etkinlikleri yapamadık. Yeni nesillere Çanakkale'yi hiçbir zaman anlatma gayreti içerisine giremedik. Şiirde, edebiyatta, sanatta, sinemada, filmde, resimde Çanakkale'yi doyurucu bir şekilde aktaramadık. Hatta daha ilginci, biz biraz belki alicenap davrandık, "Batılılaşma" süreci içerisinde batılılara ayıp olmasın diye onlara karşı elde ettiğimiz bu zaferi çok da dillendirmedik.
Yapmamız gerekenler hakkındaki görüşlerim: 1915 yılında kazanılan Çanakkale Zaferi elbette 1915de kalmamıştır, kalmamalıdır. Yaşayan kuşaklarımıza mal edilmelidir. Yeni kuşaklarımız buradaki olayın farkına vararak yaşamalıdır. Bu şekilde olduğunda "Biz" duygusuna erişmek daha da kolaylaşır. Kilitlenmiş, kenetlenmiş bir ulus olarak yaşam daha da kolaylaşır. Ülkenin geleceğini güvence altına alma konusunda da önemli katkılar sağlar. Çünkü şunu hep gözlemlenmiştir; bu bölgeyi gezmeden önceki bir kişinin ruh duygusuyla gezdikten sonraki farklıdır. Çok şey kazanmış olarak buradan çıkmaktadır. O nedenle yetişen kuşaklara sadece Gelibolu değil, ama öncelikle burası, Başkomutan Muharebe Alanı da gezdirilmelidir, Sakarya Muharebe Alanı da gezdirilmelidir.
Gelibolu hakkındaki bildiklerim ve tespitlerim: Bir grup gönüllü insanın yürüttüğü, gerçek şehitlikleri tespit etme ve tekrar oluşturma çalışması var. Bunun şimdiye kadar yapılmamış olması çok büyük bir ayıp! Yani herkes geliyor, Şehitler Abidesi var büyük, yüzlerce binlerce araba, herkes geliyor oraya, duruyor, denize bakıyor, bir dua okuyor ve gidiyor. Çanakkale Muharebelerini anmak bu değildir. Ama o zamanki gerçek olan ve hala tespit edilemeyen şehitliklerin yerinde yeller esiyor. Buğday tarlası olmuş, üzerinden hayvanlar geçiyor, kimsenin umurunda değil. Ben çok acı biliyorum bunları. Bir envanter çalışması yoktur yarımadada, nerede ne olduğunu bilmiyoruz. Daha sonradan yapılmış sembolik şehitlikler var, bu kadar. Yaptığımız budur.
Son yıllarda Gelibolu'yu, burada 100 yıl önce yapılan savaşı ve bu savaşın günümüze etkisini geniş kitlelere anlatmak amacıyla çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Buraya yapılan ziyaretler, yeniden yazılan kitaplar, gönüllülerin şahsi gayretleri şüphesiz ki Çanakkale Ruhunu ayakta tutmada faydalı olmaktadır. Ama bu çalışmaların kişisel çabalardan ziyade, kurumsal çatılar altında örgütlenmesi ivedilikle ele alınması gereken bir konudur. Bu sadece Çanakkale'nin değil, bütün ülkenin meselesidir. Bütün ülke Çanakkale ruhunu yaşamak ve yaşatmak için çaba göstermelidir. Hem hükümet, hem de yerel yönetimler bu davayı milli şuurla sahiplenip çalışmalar yapmalıdır. Halkın yol, su, elektrik gibi fiziki ihtiyaçları yanında tarihin bilmek ve yorumlamak gibi duygusal ihtiyaçlarının da olduğu unutulmamalıdır.
SON SÖZÜM: Her Türk, Gelibolu'yu gezip, buranın taşına, toprağına, havasına sinmiş Çanakkale Muharebeleri Ruhunu içine çekmelidir.
Çanakkale destanı 18 Mart'la başlar,
Bütün dünya nursatı saygı ile alkışlar,
Denizler bilir bunu tanırlar o zaferi,
Çanakkale geçilmez ,düşman dönse geri,
Kalkan koludur her kaya bir başka şehidin,
Koludur fakat kanatlardaki hız var,
Etlerle kemiklerle örülmüştür ufuklar...
Ey Akdeniz insan ölüsünden kapımız var!
Ejdersen dağları yık denizleri geç,
Fakat şunu bilmelisin,
Çanakkale geçilmez ,düşman dönse geri!
Not:Bir Çanakkale şehidimizin şiirinden alıntıdır.
Ey, bu topraklar için toprağa düşmüş, asker!
Gökten ecdâd inerek öpse o pâk alnı değer.
Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor Tevhid'i...
Bedr'in arslanları ancak, bu kadar şanlı idi.
M. Akif Ersoy
Vatan için gözünü kırpmadan canını vermiş tüm kahraman şehitlerimizi rahmetle anıyoruz.
Çanakkaleye birçok kez gittim. Gittiğimde ise, Çanakkale Topraklarında yürümeye gerçekten yüreğim elvermiyor...
Topraklar altında kim bilir daha nice kahramanlarımız yatıyor mezar'ı bile olmayan adı mechul...
Her Türk Genci'nin Çanakkaleyi görüp, oradaki atmosferde bulunmasını isterim..Çanakkale Tarihin gördüğü en büyük zaferlerden biridir ki, Birçok ulustan Çanakkaleye her sene bugünlerde, hatta birçok günde Ziyaretçiler akın akın geliyor...Bizim geçmişimize sahip çıkmadığımız zamanlar, yabancılar bizden daha çok sahipleniyor...
Vatan uğruna ölüme koşan, bedenlerini siper eden şehitlerimize ne kadar minnettar olsak az.. Çanakkale'de yaşayan biri olarak, bu atmosferi daha derinden yaşamanın verdiği duygu bambaşka. Adım attığım her karış toprağın altında onların naciz bedenlerinin yatıyor olmasını hissetmek, kelimelerle anlatılamaz.
